Tiếng ViệtSửa đổi

Cách phát âmSửa đổi

IPA theo giọng
Hà Nội Huế Sài Gòn
ɗi˧˧ɗi˧˥ɗi˧˧
Vinh Thanh Chương Hà Tĩnh
ɗi˧˥ɗi˧˥˧

Chữ NômSửa đổi

(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)

Từ tương tựSửa đổi

Động từSửa đổi

Một con chuột đang đi.

đi

  1. (Người, động vật) Di chuyển từ chỗ này đến chỗ khác bằng những bước chân.
    Trẻ tập đi.
    Đi từng bước một.
    Đi bách bộ.
    • Nguyễn Dữ, “Chuyện chức phán-sự ở đền Tản-viên”, trong Truyền kỳ mạn lục, bản dịch của Ngô Văn Triện[1]:
      Trong khi sốt, chàng thấy một người khôi ngô dõng-dạc, đầu đội mũ trụ đi đến, nói năng, quần áo, rất giống như người Tàu, tự xưng là cư-sĩ, […]
  2. Di chuyển đến chỗ khác bằng các phương tiện.
    Đi tàu hỏa.
    Đi máy bay.
    Đi ô tô.
  3. (Người) Di chuyển đến chỗ khác, không kể bằng cách gì.
  4. (Dùng trong những tổ hợp trước một động từ khác hoặc một danh từ) Di chuyển đến chỗ khác, nơi khác để làm việc gì đó.
    Đi ngủ.
    Đi học.
    Đi biển.
    Đi chợ.
    • 1955, Hồ Biểu Chánh, “Chương 8”, trong Đại nghĩa diệt thân[2]:
      […] một là cha mẹ không bằng lòng cho chàng đi lính giúp Tây nên bắt ở nhà, hai là Ðạt thương nhớ vợ con nên kiếm chước đặng thoát thân mà bỏ rơi nàng.
    • 1991, Chu Lai, Ăn mày dĩ vãng:
      Rồi tôi được đi đào tạo ở nước ngoài, được tin cậy, được cất nhắc đảm trách những cương vị nhất định.
  5. (Phương tiện vận tải) Di chuyển trên bề mặt.
    Ô tô đi nhanh hơn tàu hỏa.
    Xe đi chậm quá.
  6. (Dùng phụ sau một động từ khác) Dùng biểu thị hướng, quá trình hoạt động để dẫn đến sự thay đổi xa vị trí .
    Chạy đi.
    Nhìn đi chỗ khác.
    • Afanasy Afanasievich Fet, “Ласточки пропали” [Chim nhạn đã bay đi], bản dịch của Nguyễn Tùng Cương[3]:
      Chim nhạn đã bay đi,
      Còn hôm trước, khi hoàng hôn
  7. (Dùng phụ sau một động từ khác) Dùng biểu thị hoạt động, quá trình dẫn đến kết quả làm không còn nữa, không tồn tại nữa, xóa bỏ dấu vết.
    Xóa đi dấu vết cũ.
    Cắt đi chỗ thừa.
    • 1937, Nam Cao, Nghèo[4]:
      Còn bao nhiêu vét cho cái Gái với bu em ăn hết đi, để nó thiu ra đấy.
  8. (Dùng phụ sau tính từ) Dùng biểu thị kết quả của một quá trình làm giảm trạng thái cũ.
    Người gầy đi.
    Ngày một kém đi.
    Nỗi buồn dịu đi.
  9. (Ít dùng; kết hợp hạn chế) Bay, phai, biến mất dần dần.
  10. Hoạt động theo một hướng nào đó.
    Vấn đề cần đi sâu.
  11. (Dùng trong tổ hợp "đi đến") Tiến đến một kết quả nào đó (nói về quá trình suy nghĩ, xem xét hoặc hoạt động).
    Hội nghị đi đến nhất trí.
  12. (Dùng trong tổ hợp "đi vào") Chuyển giai đoạn, bước vào.
    Công việc đi vào nề nếp.
    Đi vào con đường trộm cắp.
  13. Chuyển vị trí quân cờ, quân bài (khi đánh cờ, đánh bài).
    Đi con tốt.
  14. (Kết hợp hạn chế) Biểu diễn động tác võ thuật.
    Đi bài quyền.
  15. Đem đến tặng, biếu.
    Đi tết.
  16. Mang vào chân hoặc tay để che giữ.
    • 1934, Nguyễn Nhược Pháp, Chùa Hương[5]:
      Me cười: "Thầy nó trông!
      Chân đi đôi giép cong,
      Con tôi xinh xinh quá!
      Bao giờ cô lấy chồng?"
  17. (Dùng trước "với") Phù hợp với nhau.
    Ghế không đi với bàn.
    Màu quần không đi với màu áo.
  18. Ỉa (lối nói kiêng tránh); đi ngoài (nói tắt).
    Đau bụng đi lỏng.
    Đi ra máu.
    • 1939, Ngô Tất Tố, “Chương 8”, trong Lều chõng[6]:
      Người ấy khẽ đáp:
      - Thưa cậu tôi mắc bệnh đi kiết.
  19. Chết, biểu thị thái độ kính trọng.
    Ông cụ đã đi rồi.
    • 1969, Tố Hữu, Bác ơi!:
      Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
      Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời
      Miền Nam đang thắng, mơ ngày hội
      Rước Bác vào thăm, thấy Bác cười!

Đồng nghĩaSửa đổi

DịchSửa đổi

Từ ghépSửa đổi

Từ liên hệSửa đổi

Trợ từSửa đổi

đi

  1. Từ biểu thị mệnh lệnh, thúc giục khuyên răn.
    Im đi.
    Nói đi.

DịchSửa đổi

Phó từSửa đổi

đi

  1. Từ biểu thị ý nhấn mạnh với mục đích khẳng định điều nói ra.
    Ai lại đi làm như vậy.
    Rõ quá đi rồi còn cãi làm gì.
    Cứ cho là thế đi thì đã sao.
    Vị chi là đi năm người.

Tham khảoSửa đổi